Początkujący inwestorzy często zakładają, że największe ryzyko na giełdzie to spadek kursów akcji. To tylko część prawdy. W praktyce równie groźne bywają zagrożenia, które nie wynikają z samego rynku, lecz z działań oszustów, fałszywych ekspertów i internetowych „guru”, którzy obiecują szybkie zyski bez wysiłku.

Dla studentów, którzy dopiero zaczynają interesować się giełdą, kluczowa jest więc nie tylko wiedza o akcjach, ETF-ach (ang. Exchange Traded Fund) czy portfelu inwestycyjnym, ale także umiejętność odróżniania rzetelnej edukacji od manipulacji. Właśnie dlatego tak ważne są sprawdzone źródła wiedzy, takie jak projekty edukacyjne Fundacji GPW.

Nie każde ryzyko ma postać czerwonego wykresu

Na rynku kapitałowym ryzyko jest czymś naturalnym. Kursy rosną i spadają, a inwestor musi nauczyć się, że zmienność nie oznacza automatycznie katastrofy. Problem zaczyna się wtedy, gdy ktoś próbuje ominąć proces zdobywania wiedzy koniecznej w trakcie inwestycji giełdowych i zastąpić go ślepym zaufaniem do cudzych obietnic. Oszustwa inwestycyjne nie sprzedają wiedzy, tylko emocje. To poczucie wyjątkowej okazji, presja czasu i wizja łatwego dochodu. CSIRT (ang. Computer Security Incident Response Team) Komisji Nadzoru Finansowego podał, że w 2024 roku zidentyfikował i zgłosił do blokady 45 985 domen związanych z fałszywymi inwestycjami, a takie domeny stanowiły 89,4% wszystkich zgłoszonych domen. To pokazuje, że zagrożenie nie jest marginalne, lecz wręcz masowe.

Jak działa fałszywy „guru inwestowania”

Internetowy „guru” rzadko zaczyna od spokojnej edukacji. Zwykle buduje aurę sukcesu: pokazuje zrzuty ekranu, drogi styl życia, mocne hasła o niezależności finansowej i opowieść o „tajnej metodzie”, która rzekomo zawsze działa. Brzmi to atrakcyjnie, zwłaszcza dla osób z mniejszym doświadczeniem inwestycyjnym, i właśnie dlatego trzeba zachować szczególną ostrożność. Rzetelna edukacja inwestycyjna nie obiecuje gwarantowanych zysków, nie zachęca do decyzji pod presją i nie sugeruje, że rynek da się zrozumieć za pomocą prostego schematu. Fundacja GPW w swoich projektach edukacyjnych stawia na: kursy edukacyjne przygotowane przez prawdziwych ekspertów rynku kapitałowego, sprawdzone źródła, testy wiedzy i uporządkowane treści o mechanizmach rynku.

Czerwone flagi, które warto znać

Jest kilka sygnałów ostrzegawczych, które początkujący inwestor powinien traktować poważnie. Pierwszy to obietnica wysokiego i szybkiego zysku bez realnego ryzyka. Drugi to presja: „wejdź dziś”, „zostało ostatnie miejsce”, „tylko teraz”. Trzeci to brak przejrzystości – nie wiadomo, kto naprawdę stoi za ofertą, jaki produkt jest oferowany i na jakich zasadach działa. Czwarty to przenoszenie rozmowy poza oficjalne kanały, np. do prywatnych komunikatorów. Piąty to granie na autorytecie: wykorzystywanie wizerunku znanych osób, instytucji lub mediów, by wzbudzić zaufanie. CERT Polska w raporcie za 2024 rok wskazał, że oszustwa inwestycyjne były najczęściej występującym celem phishingu (metoda oszustwa mająca na celu wyłudzenie danych). Istotny jest fakt, który CERT podkreślał, o tym, że znaczna część oszustw rozpoczynała się na platformach społecznościowych.

Edukacja to najlepsza obrona

Dla studenta najlepszą ochroną nie jest przekonanie, że „mnie to nie spotka”, ale zbudowanie prostego nawyku: zanim zaufasz, sprawdź źródło. Dlatego tak duże znaczenie mają publiczne i profesjonalne programy edukacyjne. Platforma „Kurs na giełdę” oferuje bezpłatne kursy e-learningowe dotyczące działania rynku kapitałowego, instrumentów finansowych, psychologii inwestowania i strategii inwestycyjnych. Letnia Szkoła Giełdowa online, realizowana przez Fundację GPW i Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych, obejmuje zagadnienia związane nie tylko z akcjami czy ETF-ami, ale także z psychologią inwestowania i prawami inwestora. Dzień Edukacji Finansowej również obejmuje tematykę inwestowania, finansów osobistych, psychologii i cyberbezpieczeństwa. To ważne, bo bezpieczeństwo inwestora zaczyna się jeszcze przed pierwszym kliknięciem „kup”.

Nie wstyd nie wiedzieć – wstyd nie sprawdzać

Początkujący inwestor nie musi znać wszystkich pojęć i mechanizmów. Problemem nie jest brak doświadczenia, ale rezygnacja z krytycznego myślenia. Jeśli ktoś oferuje prostą drogę do bogactwa, warto zapytać: gdzie jest ryzyko, kto na tym zarabia i dlaczego ta oferta trafia właśnie do mnie. Prawdziwa edukacja uczy zadawania pytań, a nie ślepego podążania za cudzą pewnością siebie. Fundacja GPW od kilku lat rozwija projekty, które pomagają inwestorom przejść właśnie tę drogę: od ciekawości, przez wiedzę, do bardziej świadomych decyzji. W 2025 roku w konkursie Index Investment Challenge wzięło udział prawie 3000 studentów i 100 kół naukowych, co pokazuje, że praktyczna nauka inwestowania może odbywać się w bezpiecznym, edukacyjnym środowisku, a nie pod wpływem internetowych mitów.

Chcesz uczyć się inwestowania ze sprawdzonych źródeł, a nie od przypadkowych „guru” z internetu? Wejdź na stronę Fundacji GPW i sprawdź kursy, webinary, konkursy oraz projekty edukacyjne, które pomagają zrozumieć rynek kapitałowy w sposób rzetelny i bezpieczny.