Eurostudent

Portal dla studentów - kariera, praktyki, staże, praca, studia, rozrywka, konkursy. Magazyn Eurostudent

Wiedza finansowa to nie luksus, to konieczność

Podstawy wiedzy finansowej jak znajomość języków obcych czy obsługi komputera? Obszar, który kiedyś wydawał się być zarezerwowany dla profesjonalistów, dziś staje się jednym z elementów świadomego funkcjonowania w nowoczesnym społeczeństwie. Jak wynika z badań, wśród Polaków poziom znajomości podstaw ekonomii, wiedzy na temat finansów osobistych czy cyberbezpieczeństwa systematycznie podnosi się, ale wciąż daleko nam do mieszkańców Europy Zachodniej.

W październiku 2016 r. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała wyniki badania poziomu świadomości finansowej wśród stowarzyszonych w niej państw i innych. Już dane Narodowego Banku Polskiego z 2015 r. („Stan wiedzy i świadomości ekonomicznej Polaków”) były alarmujące – aż 51% respondentów oceniła stan swojej wiedzy z zakresu ekonomii, finansów i gospodarki na negatywnym poziomie, a jedynie 5% jako zadowalający.
Diagnoza OECD potwierdziła jeszcze dobitniej problem niedostatku tych umiejętności wśród Polaków – w badaniu obejmującym 30 krajów Polska znalazła się na ostatnim miejscu. Maksymalny możliwy do uzyskania wynik wynosił 21 punktów – średnio wśród przebadanych krajów współczynnik ten wyniósł 13.2, a dla państw będących członkami OECD – 13.7. Polska z wynikiem 11.6 znalazła się na ostatnim miejscu, ustępując m.in. Białorusi, Tajlandii czy Czechom.
Na szczęście ten trend, choć powoli, jednak się zmienia. Jak wynika z raportu BGŻOptima „Polak Oszczędny 2017” stopa oszczędności w Polsce (3,6%) jest wprawdzie wciąż znacząco niższa od średniej europejskiej (11%), ale obecnie Polacy oszczędzają najwięcej od pięciu lat. Autorzy raportu podają, że ponad 65% Polaków posiadających co najmniej 1 tys. zł oszczędności twierdzi, że gromadzenie pieniędzy jest dla nich naturalne. Według połowy badanych najlepszym rozwiązaniem jest oszczędzanie według planu – odkładanie co miesiąc określonej kwoty.
Oszczędzanie to jednak jeden z wielu obszarów szeroko rozumianej świadomości ekonomicznej, coraz intensywniej wymaganej przez otaczającą nas rzeczywistość. – Taki jest świat współczesny, że jeszcze rewolucja cyfrowa do tego dołożyła dodatkową szybkość, kiedy z każdego miejsca na świecie przy pomocy swojego smartfona dokonujemy operacji, przelewów, posługujemy się swoimi kontami i im wcześniej ludzie będą się tego uczyć, tym lepiej – powiedział podczas ubiegłorocznego Forum Bankowego, Prezes Narodowego Banku Polskiego, prof. Adam Glapiński.
Największe braki sami odczuwamy właśnie w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz systemu podatkowego. Z kolei młodzi mają poczucie, że zbyt mało wiedzą o emeryturach – to główne wnioski raportu „Poziom edukacji finansowej Polaków 2018”, zaprezentowanego przez Warszawski Instytut Bankowości. Co ciekawe, na braki w wiedzy o cyberbezpieczeństwie i podatkach nieco częściej wskazują mężczyźni (odpowiednio 40 i 39 proc.) niż kobiety (36 i 32 proc. wskazań). Temat emerytur i kredytów stanowi największą trudność dla osób pomiędzy 18. a 29. rokiem życia – taką odpowiedź wskazało odpowiednio 49% i 46% respondentów.

 

Na uwagę zasługuje fakt, że badani dość pozytywnie oceniają swoją wiedzę o finansach osobistych – dużą wiedzę zadeklarowało 44 proc. z nich. Najlepiej oceniają się osoby pomiędzy 30. a 39. rokiem życia – 58 proc. z nich mówi w swoim przypadku o dużej wiedzy. Najmniej takich deklaracji jest wśród seniorów – zaledwie 19 proc. wskazań. Okazuje się, że im mniej zarabiamy, tym mniej wiemy, jakimi prawami rządzi się świat pieniądza. Dobrą notę w tym obszarze wystawiają sobie przede wszystkim osoby o dochodach między 3 a 4 tys. zł netto miesięcznie oraz ci, którzy zarabiają więcej niż 5 tys. (odpowiednio 67 i 72 proc. wskazań). Na małą lub bardzo małą wiedzę o finansach wskazuje aż 30 proc. osób pomiędzy 18. a 29. rokiem życia.

Wiedza o finansach niezbędna w codziennym życiu i dla bezpieczeństwa

Połowa badanych wskazała, że odpowiednia wiedza o finansach i gospodarce pomaga uchronić się przed niebezpieczeństwami, takimi jak wpadnięcie w spiralę zadłużenia czy utrata oszczędności związana ze złymi decyzjami finansowymi, ale także ułatwia uzyskanie odpowiedniego finansowania na realizację celów prywatnych oraz zawodowych. Najczęściej wskazywali na to najmłodsi respondenci – w wieku pomiędzy 18. a 29. rokiem życia (56 proc.), a także osoby zarabiające pomiędzy 4 a 5 tys. zł netto miesięcznie (aż 74 proc. wskazań). Jedna trzecia badanych uważa, że wiedza taka po prostu jest potrzebna i pomaga w codziennym życiu.

 

 
Mieszkańcy wsi potrzebują większego wsparcia

O ile osoby mieszkające w największych miastach aż w 57 proc. uważają, że ich wiedza finansowa jest duża, w małych miastach (do 50 tys. mieszkańców) poziom takich ocen spada już do 39 proc, a na wsi osiąga najniższy wskaźnik i wynosi 38 proc. Dla tych ostatnich, wiedza finansowa ma przede wszystkim zapewnić poczucie bezpieczeństwa i uchronić przed utratą oszczędności – 52 proc. osób mieszkających na wsi wskazuje na taką odpowiedź.
Mieszkańcy małych miast oraz wsi najczęściej wskazywali także na niski poziom wiedzy o cyberzagrożeniach (aż 44 proc. badanych z tej grupy). Co ciekawe, najmniejsze braki w wiedzy odczuwają w zakresie oszczędzania oraz inwestowania – zaledwie 18 proc. badanych zaznaczyło taką odpowiedź, wymieniając swoje braki w wiedzy.
Podsumowując, można pokusić się o ogólny wniosek – jest lepiej, ale wciąż niesatysfakcjonująco. Wieloletnie zaniedbania w zakresie edukacji finansowej Polaków choć systematycznie niwelowane, wciąż są widoczne szczególnie wśród starszych mieszkańców mniejszych miejscowości. A z finansami osobistymi, oszczędzaniem czy inwestowaniem jest jak w popularnym porzekadle: jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz.

Michał Polak